Gyzgyn - "saglyk" teg entryler

Bitewi saglyk pikiri barada näme pikir edýärsiňiz?

durdy — Fri, 24 Jul 2026 11:54:04 +0000

Dünýäde we biziň ýurdumyzda hem uly gyzyklanma döredýän Bitewi saglyk çemeleşmesi barada täze maglumatlary okadym. Adamlaryň, haýwanlaryň we daşky gurşawyň saglygynyň biri-birine baglydygyny bilmek hakykatdan hem möhüm, sebäbi biri bozulsa, beýlekisine hem täsir edýär. Şahsy pikirimçe, bu ugurd, bu ugurda alyp barylýan işler geljegimiz üçin örän wajyp ädim. Siz bu çemeleşmäniň durmuşymyza nähili oňyn täsir edip biljekdigine ynanýarsyňyzmy, öz garaýyşlaryňyzy paýlaşsaňyz hoşal bolardym.

Ýurdumyzda saglyk öýleriniň sany artýar

merdan96 — Fri, 10 Jul 2026 13:54:05 +0000

Dostlar, täzelikde ýurdumyzda birden 50 sany täze saglyk öýüniň guruljakdygyny eşidip örän begendim. Şeýle merkezleriň ilatyň has ýakynynda bolmagy saglygymyzy gözegçilikde saklamak üçin uly mümkinçilik döredýär. Açygyny aýtsam, öňler köplenç nobata garaşmaly bolýardy, indi bolsa bu kynçylyklaryň azaljakdygyna ynanýaryn. Siz bu barada näme pikir edýärsiňiz, siziň ýaşaýan ýerleriňizde hem täze saglyk öýlerine mätäçlik barmy?

Bütindünýä saglyk güni ýene gelýär, maşk etmäge taýyndyňyzmy

josgun — Sun, 05 Apr 2026 15:18:08 +0000

Dostlar, ýaňy habarlarda Bütindünýä saglyk gününiň ýurdumyzda ýene-de giňden belleniljekdigini okadym, bu meni juda begendirdi. Şeýle çäreler maňa hemişe özümi has energiýaly duýmaga we sport bilen meşgullanmaga uly höwes berýär. Men köplenç ertirlik ylgawyny ýa-da ýörişleri halaýaryn, sebäbi bu diňe beden däl, eýsem ruhy taýdan hem adam ýeňleýär. Siz bu ýyl saglyk güni mynasybetli nähili meýilnamalary düzdüňiz, sport bilen dostlaşmagyň siziň durmuşyňyzda nähili ähmiýeti bar?

Türkmenistanda dermanlaryň bahasy bir ýylda 50% gymmatlady

josgun — Tue, 13 Feb 2018 11:07:38 +0000

Türkmenistanda dermanlaryň bahasy bir ýylda 50% gymmatlady. 2017-nji ýylyň dekabrynda berlen syndan bäri dermanlaryň bahalary ýene-de gymmatlady.

Mysal üçin:
Gerbion (sirop, 150 mg) – 26 manatdan 31 manada çenli gymmatlady (+19,23%)
Panangin Forte (60 tabl.) – 38-dan 55-e galdy (+44,74%)
Biferon (3) 1.000.000 ME – 96-dan 105-e çenli (+9,38%)
Analgin 500mg/2mg (10 ampul) – 11-den 15-e (+36,36%)
Dimedrol 1ml (10 ampul) – 15-den 25-e (+66,67%)
Naklofen 75ml/3ml (5 ampul) – 20-den 22-ä (+10%)
Ketonal 100ml/2ml (10 ampul) – 43-den 47-1 (+9,3%)

Umuman alnanda, dermanlaryň bahalary 2016-njy ýylyň ýagýayndan bäri 45,7% gymmatlady. Ýöne dermanlaryň bahalary häzirki günlerde ozalkylara garanda has çalt ýokarlanýar. Mysal üçin, 2017-nji ýylyň birinji ýarymynda olar 18% gymmatlady, soňky üç aýda bolsa, eýýäm 19% gymmatlady. Esasy gymmatlaýyş ýanwar aýynda boldy, şol wagt ýurduň “gara bazarlarynda” dollaryň bahasy birden ýokary galdy. Ýurduň ýaşaýjylary, dollaryň bahasynyň ýokarlanmagy hem-de benziniň 50% gymmatladylmagy sebäpli, nyrhlaryň ýene-de ýokarlanmagyna garaşýarlar.
2017-nji ýylyň noýabrynda saglyk ätiýaçlandyrmasynyň bahasy hem 50% ýokarlandy – aýlyklardan 2% tutulan bolsa, 3% prosent tutulyp başlandy. Şol bir wagtda, saglyk ätiýaçlandyrmasy bolan halatynda ýeňillikli bahadan alyp bolýan dermanlaryň sanawy 3 esse azaldyldy. Fewral aýynda alynan statistikalara görä bejeriş-diagnostika merkezilerinde edilýän hyzmatlaryň bahasy hem ýokarlandy. Mysal üçin, ozal MPT 200 manada duran bolsa, indi 270. UZI-niň bahasy 30 manatdan 50 manada galdy.

ÇEŞME: Türkmenistanyň Hronikasy

Türkmenistanyň demografiki, ykdysady, sosiýografiki, saglyk statistiki maglumatlary elýeterli däl

DrWaltBishop — Fri, 17 Nov 2017 02:36:19 +0000

Häzirlikçe Türkmenistanyň demografiki, ykdysady, sosiýografiki, saglyk, ylym-bilimi akademiki, we beýleki pudaklara degişli ýönekey statistiki maglumatlar we sanlar döwletimiziň resmi saýtlarda elýeterli däl. Sebäbi bularyň statistikasy tutulmadyk. Munuň beýle bolmagy kämilleşip bilmedigimizden ýa-da döwrebaplaşyp bilmedigimizden esaslanýar. Bu gaty utanç, gyndyryjy hat-da aladalandyryjy bir ýagdaý. Sebäbi üçünji dünýä döwletleriň hatarynda durýan Zimbabweniň hem statistiki maglymat hazynasy bar.
Sanlar ýönekeý statistika maglumatyndan başlap (ilat sany), ilatyň saglygyna degişli statistiki sanlary öz içine alýar (meselem çaga, ene ölümi, AIW (WIÇ) ýokançly näsaglar, rak keselliler). Ata-babalarymyzyň "aýbyny ýaşyran aýňalmaz" diýen pähimi bar. Şu pähime eýerip başlamagymyz zerur. Şu döwürde sanlaryň aýan edilmezligi ýurduň ösüşini bökdäp, jemgyýetdäki ösüş baradaky düşünjeleriň kütelmegine getirýär. Biziň statistika maglumatlaryna, sanlara goýýan hormatymyz, medeniýetimiz örän pes. Hatda daşary ýurtda okap ýören türkmenistanly ýaşlaryň hem aglaba böleginiň "statistika näme gerek?" diýip, sosial ulgamlarda teswir galdyrýanlary az däl. Bilimli, okuwly ýaşlar we spesialister jemgyýetimiz baradaky gürrüňdeşliklerde sanlardan ugur almaýarlar. Islendik meseläniň netijeli çözülmegi üçin statistiki maglumatlar zerur bolup durýar. Sanap, ölçäp bilmeýän zadyňy nädip düzedip bolar? Bilermenler, lukmanlar saglyga degişli statistikany keselleriň haýsy toparda ýaýraýandygyny öwrenmek üçin seljerýärler. Anyk sanlar töwekgellik toparlary, faktorlary kesgitlemek, öwrenmek, keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak we olary üns merkezinde saklamak üçin ulanylýar.

«Halkara guramalaryň sanlary»
Az hem bolsa birnäçe saglyk pudagyna degişli sanlary WHO (BSSG) Türkmenistan sahypasynda we UNDP: Human Development Report sahypalarynda tapyp bolýar. Meselem, ene we çaga ölümine degişli statistika: her 100 000 eneden dogrumda 42 ene ýogalýar, bäş ýaşdan kiçi her 1000 çagadan 52 ýogalýar, 15-60 ýaş aralygyndaky her 1000 zenandan/153, erkekden/297 ýogalýar(UNPD, 2016). Gynansakda, sebitimizde ene we çaga ölümi sanlara görä ýokary bolmagyna galýar.
UNAIDS guramasynyň bolsa Türkmenistana degişli sahypasy boş ýatyr. Bu gaty gynandyryjy ýagdaý. Dünýädäki döwletleriň aglaba böleginiň AIW (WIÇ) infeksiýaly näsaglar barada maglumat berip, näsaglara ömrüni uzaldýan bejerişi elýeterli etmekde tagalla edýän wagtlary biz ýurdumyzda näçe sany näsagyň bardygyny hem bilmeýäris. Şeýle ýagdaý näçe adamyň ölümine sebäp bolýandyr? Bu mesele barada WHO-nyň bir sahypalyk, könelişen belligini okap bolýar.
Diabet we rak keselleri sebäpli ýogalýan näsaglaryň sanlary barada hasabat berilýär. Ýokanç däl keselleriň arasynda diabet keselinden näsaglaryň 2%, rak keselinden 9% ýogalýar. Ýogalýanlaryň 52%-i ýürek-damar kesellerinden ýogalýarlar. (WHO, NCD profiles, 2014).
Ýol heläkçiliginden ýogalanlaryň sany 821 (WHO, 2013) bolup, olaryň 67% erkek adamlar, 21% bolsa aýallar bolup durýar. Hawa, şu sanlara ýetmek üçin ulanylan metodologiýa okyjylarda, ilatda şübhe döredip biler. Ýöne nämede bolsa şu sanlar häkimiýetleriň gatnaşmagynda jemplenip, halkara guramanyň sahypasynda elýeterli edilen.

«Ýurdumyzyň delje sanlary»
Gynansakda, Türkmenistanyň statistika baradaky döwlet komitetiniň saýty geçen asyrda döredilip taşlanana meňzeýär. Meselem, ýonekeý san – Türkmenistanyň ilat sany görkezilenok. 2012-nji ýylyň aýagynda Türkmenistanda ilat we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwy geçirildi. Emma bu ýazuwyň netijeleri henizem näbelliligine galýar.
Saýt diňe rus we türkmen dillerinde maglumat çap edýär. Saýtda sanlaryň deregine uzyn-uzyn tekstler goýlan we maglumatlar kynlyk bilen tapylýar. Hatda, söwda we senagat sahypalarynda iňlis dilinde maglumat berlenok.
Işler döwrüň talaplaryna görä gurnalsa, sanlar ýagdaýlary gowulaşdyrmak üçin ulanylardy. Iň bärkisi halkara guramalaryň berýän maglumatlary, sanlary tassyklanylsa ýa-da inkär edilse spesialistler bilen döwrebap dialog, iş gurnap bolardy.
Edaranyň saýtynda hiç bir san görkezmezden diňe statistiki işleriň sanawy berilýär. Saglygy goraýyş statistikasynyň sanawynda şu kategoriýalaryň bellenilmegi ilatyň saglygyna degişli sanlaryň bardygyna çaklama döredýär: howpy täze döremeli näsaglar statistikasy, jyns gatnaşygy arkaly geçýän keseli, deri keselli näsaglaryň düzümi, ganyň adamyň immunoýetmezçiliginiň wirusyna (WIÇ) geçirilen barlaglarynyň netijeleri.
Meselem: Biziň bilen deň Garaşsyz bolan öňki SSSR döwletlerindan goňşularymyz Gazagystanyň we Gyrgyzystanyň resmi statistiki saýtalaryna serediň, geziň görüň. Gaty peýdaly we netijeli statistiki maglumatlar berilen. We bu maglumatlar güni äşe täzelenip durýar.
Ýönekeý sanlaryň elýeter bolmazlygy biziň halkara arenasyndaky imejimizi, abraýymyzy peseldýär. Iň esasy zat bolsa, biz jemgyýet bolup meseleler barada çynlakaý gürrüň açyp bilemizok. Şeýle ýagdaý näçe adamyň ömür tanapyny gysgaldýar? Sanlaryň elýeterli bolmazlygy, statistika barada medeniýetiň we düşünjeleriň pes bolmagy daşary ýurtda bilim alýan studentleriň ählisini diýen ýaly başga ýurtlaryň meselelerini, jemgyýetini öwremäge iterýär. Gazak, özbek, gyrgyz ýaşlarynyň aglaba bölegi öz jemgyýetiniň meselelerini öwrenýärler. Bize-de şeýle bagt nesip etse minnetdar bolardyk!

ÇEŞME: Maral Nazarowa (Saglyk Info)

saç saglygy we şampunlardaky himiki maddalar

DrWaltBishop — Wed, 20 Sep 2017 02:06:24 +0000

Adam saçyň 88%-i proteýinlerden 12%-i bolsa suwdan ybarat. Diňeje şu maglumatda seredimizde, saça zeper ýetirip biljek maddalar ýa proteýin düzümine ýa-da suw düzümine zeper ýetirýän bolmaly. Şuňa görä:

1 - PROTEÝIN DÜZÜMINI GOWŞADÝAN SEBÄPLER: (skobkada täsirlik derejesi görkezilýär)
(95%) Pes derejede iýim içim (Proteýinli iýmitleri ganymat iýmezlik)
(85%) Ukysyzlyk (8 sagatdan az uklamak)
(70%) Tertipsiz Uky (gije 23 - ir 8 arasy tertipli uky hasaplanylýar)
(70%) Spreý, Gel we Şampunlardaky himiki maddalar
(30%) Tertipsiz naharlanma (wagtly wagtynda nahar edinmezlik)
(20%) Aşa köp jynsy gatnaşyklar (bedenden zyňylýan meniniň diňe 10%-i spermden ybarat, galan 90%-i bolsa enzimler, С witamini, kalsiýum, proteýin, sodýum, çinko, suw, sitrik asit we fruktoz ýaly maddalardan ybarat)

2 - SUW DÜZÜMINI GOWŞADÝAN SEBÄPLER: (skobkada täsirlik derejesi görkezilýär)
(90%) Spreý, Gel we Şampunlardaky himiki maddalar
(85%) Ganymat suw içmemezlik (1 adam günde ortaça 2 litr suw içmeli)
(45%) Saç guradyjy ulanmak
(40%) Aşa gün şöhlesi (günde 15 minutdan köp bolsa)
(10%) Aşa köp jynsy gatnaşyklar (bedenden zyňylýan meniniň diňe 10%-i spermden ybarat, galan 90%-i bolsa enzimler, С witamini, kalsiýum, proteýin, sodýum, çinko, suw, sitrik asit we fruktoz ýaly maddalardan ybarat)

BELLIK: uzyn we gysga saçlara üçin suw we proteýin düzümi tapawutlanýar. Saç uzyn bolsa onda proteýin we suw düzüminiň möçberi köpräk bolýar. Saç näçe gysga bolsa şonça proteýin we suw talaby az bolýar.

Ýokarda görşümiz ýaly köp punktlary sazlamak adamzadyň öz elinde uky bolsun naharlanma bolsun bular belli bir tertibe salyp bolar. Emma şampunsyz saçymyzyň arassalygyny sazlamak mümkin däl. Ýöne köp şampunlaryň düzüminde saçymyzyn proteýin we suw düzümini gowşadýan himiki maddalar bar. Şampunlarda ulanylýan aşakdaky maddalar saçymyza zyýanlydyr:

1) In Zyyanly Himiki Maddalar:
- Sodium Lauryl Sulfate (SLS)
- Sodium Laureth Sulfate (SLS)
- Sodium Lauryl Ether Sulfate (SLES)
- Ammonium Laureth Sulfate (ALS)
- Magnesium Laureth Sulfate (MLS)
- Sodium Xylene Sulfonate (SLS maddalaryny suwda aňsat we tiz çözmek üçin goşundysy, zäherlidir)
- Paraben (Silikonly Saklayyjydyr, Şampunlaryň uzyn wagtlap bozulman durmagy üçin ulanylýar)

SLS-ler nebitden alynýan sentetiki himiýadyr we esasan arassalaýyjy paraşoklarda ulanylýar. Şampunlarda bolsa dezenfektasiýa we köpüklenme üçin ulanylýar. Bedene degenden 1-2 minut içinde emilýär we organlarymyza garyşýar. Saçlardaky suw düzümini peseldip gury galmasyna sebäp bolýar. Beýin we Nerw sistemamyza täsir edip biler.

2) Az we Ortaça Zyýanly Himiki Maddalar:
- Cocamide MEA (SLS bilen birleşende zyýanly, köpük artdyryjydyr)
- Cocamide DEA (SLS bilen birleşende zyýanly, köpük artdyryjydyr)
- Cocamide TEA (SLS bilen birleşende zyýanly, köpük artdyryjydyr)
- Dimenthicone (Silikonly Polymerdir. Saçyn ýumşadylmasy, janlanmasy, parlamasy üçin ulanylýar. Uzun wagt saçda galmasy zyýanly)
- Formaldehit (Ys aýyryjy, ýanyjy gazdyr, Bakteriýalary öldürmek üçin ulanylýar)
- Sodium Benzoate (Duz, Bakteriýalary öldürmek üçin ulanylýar)
- Tetrasodium EDTA (Agyr metallarday kirleriň aňsatlyk bilen pozulmagy üçin ulanylýar)
- PEG-60 (nebitden alynýar, deriniň goranyş sistemasyny azaldýar)
- DMDM Hydantoin (Formaldehit goşundysydyr, Bakteriýalary öldürmek üçin ulanylýar )
- Benzyl Salicylate (Hoş floral ys berýär, ýöne alerjiýa döredip biler)
- Hexyl Cinnamal (sentetiki parfumdyr, hoş ys berýär welin alerjiýa döredip biler)
- Butylphenyl Methylpropional (sentetiki parfumdyr, hoş ys berýär welin alerjiýa döredip biler)
- Propylene Glycol (Suw emiji sentetiki maddadyr, Beýleki himiki maddalary suwda çözmek üçin ulanylýar)

Günümizde şampunlaryň 90%-inde ýokardaky SLS maddalary bardyr. SLS-siz şampun tapmak kyn bolsa-da, saçymyzyň saglygy üçin himiki düzümi az şampunlary ulanmalydyrys. Mundan başga-ga eger saç gysga bolsa hepdede 1 gezek, uzyn bolsa hepdede 2 gezek şampun bilen ýuwmaly. Şundan köp bolsa ýene zyýanly bolýar, sebäbi himiki düzümsiz şampun ýokdyr. Her gün her gün saçymyza himiki madda ulansak ýokarda aýdyşym ýaly proteýin düzümi gaty ejizlär we gowşar.

Spreý we Gel barada hiç aýtmadan gerek ýok. Olar durşy bilen zyýanly himiki maddadan ybarat. Ulanmasam bolanok diýýänlere, maslahatym spreý 1 meter uzaklykdan sepilmeli, ýöne näçe az bolsa şonça gowy. Spreý saçymyza ýapyşyp olaryň howa almagyny azaldýar we düzümindäki himiki maddalar saçymyzda durdugyça (3-4 sagatdan köp) saçymyzyň şekline, suw we proteýin düzümine göni zeper berýär. Gel bolsa hasam betterräk. Gel saçymyzyň üstüne we düýbine çalnany üçin olaryň howa kanallarynyň hemmesini doly gulplaýar. Gellerdäki himiki maddalar bolsa käte spreýlerdenem erbet bolup biler.